मुखेड प्रतिनिधी:- २० फेब्रुवारी २६
संपादक:- आसद बल्खी
आजच्या आधुनिक युगात मोबाईल फोन हा प्रत्येकाच्या हातातील अविभाज्य भाग बनला आहे. मोठ्यांपासून लहानांपर्यंत सर्वजण मोबाईलचा वापर करताना दिसतात. परंतु विशेष चिंतेची बाब म्हणजे अल्पवयातील मुले मोबाईलच्या व्यसनात अडकत चालली आहेत. ही समस्या केवळ कुटुंबा पुरती मर्यादित नसून समाजासाठीही धोकादायक ठरत आहे.
लहान वयातील मुलांना सुरुवातीला मोबाईल खेळण्यासाठी किंवा व्हिडिओ पाहण्यासाठी दिला जातो. पालकांच्या दृष्टीने तो काही काळ शांत बसावा म्हणून हा सोपा उपाय असतो. पण हळूहळू ही सवयगरज बनते आणि नंतर व्यसनात रूपांतर होते. मोबाईलवरचे गेम्स, सोशल मीडियावरील व्हिडिओ, कार्टूनआणि विविध अॅप्स यामुळे मुलांचे लक्ष अभ्यासापासून दूर जाते.
मोबाईलच्या अतिवापरामुळे मुलांच्या शारीरिक व मानसिक आरोग्यावर परिणाम होतो. सतत स्क्रीनकडेपाहिल्यामुळे डोळ्यांचे विकार वाढतात, झोपेचा त्रास होतो आणि डोकेदुखीची समस्या निर्माण होते. तसेचबाहेर खेळण्याची सवय कमी झाल्यामुळे शारीरिक हालचाली कमी होतात. मानसिकदृष्ट्याही मुलेचिडचिडी, एकलकोंडी आणि अस्वस्थ बनतात.
मोबाईलच्या व्यसनामुळे कुटुंबातील संवादही कमी होतो. आई–वडील आणि मुलांमध्ये प्रत्यक्षसंवादाऐवजी स्क्रीनचा अडथळा उभा राहतो. मित्रांसोबत खेळण्याऐवजी मुलं आभासी जगात रमूलागतात. त्यामुळे त्यांच्या सामाजिक कौशल्यांवरही परिणाम होतो.
या समस्येवर उपाय म्हणून पालकांनी जागरूक राहणे आवश्यक आहे. मुलांना ठराविक वेळेसाठीचमोबाईल वापरण्याची सवय लावावी. त्यांना मैदानी खेळ, वाचन, चित्रकला, संगीत यांसारख्याउपक्रमांकडे वळवावे. घरात मोबाईल–मुक्त वेळ निश्चित करणे, जसे की जेवणाच्या वेळी किंवाझोपण्यापूर्वी, हा एक चांगला उपाय ठरू शकतो.
शेवटी, मोबाईल हा ज्ञान आणि मनोरंजनाचे साधन असला तरी त्याचा अतिरेक हानिकारक आहे. अल्पवयातील मुलांचे भविष्य उज्ज्वल ठेवायचे असेल तर त्यांना मोबाईलच्या व्यसनापासून दूर ठेवणे हीसर्वांची सामूहिक जबाबदारी आहे. योग्य मार्गदर्शन आणि प्रेमळ देखरेखीनेच आपण या समस्येवर मातकरू शकतो.
▫️पालकांनी काय करावे? (उपाययोजना)
हे व्यसन सोडवण्यासाठी केवळ मुलांना दोष देऊन चालणार नाही, तर पालकांना काही पावले उचलणे गरजेचे आहे:
- स्वतः आदर्श बना: जर पालक स्वतः सतत मोबाईलवर असतील, तर मुलेही तेच करणार. त्यामुळे मुलांसमोर मोबाईलचा वापर मर्यादित ठेवा.
- वेळेचे नियोजन: मुलांसाठी ‘स्क्रीन टाइम’ निश्चित करा. दिवसातून ठराविक वेळेपेक्षा जास्त काळ मोबाईल देऊ नका.
- मैदानी खेळांना प्रोत्साहन: मुलांना बागेत नेणे, सायकलिंग किंवा इतर छंदांमध्ये गुंतवा.
- संवाद साधा: मुलांशी रोज गप्पा मारा, त्यांच्या शाळेतील गोष्टी जाणून घ्या जेणेकरून त्यांना मोबाईलची गरज भासणार नाही.
- डिजिटल लॉकचा वापर: मुलांच्या मोबाईलवर ‘पॅरेंटल कंट्रोल’ सेट करा, जेणेकरून ती चुकीचा आशय पाहणार नाहीत.
- डिजिटल डिटॉक्स: आठवड्यातून एक दिवस (उदा. रविवार) पूर्ण कुटुंबाने ‘नो मोबाईल डे’ म्हणून पाळावा.
- तंत्रज्ञान हे प्रगतीसाठी आहे, अधोगतीसाठी नाही. अल्पवयीन मुले ही देशाचे भविष्य आहेत. जर त्यांचे बालपण मोबाईलच्या स्क्रीनमध्ये हरवले, तर त्यांचे भविष्य अंधकारमय होऊ शकते. त्यामुळे वेळ असतानाच सावध होऊन मुलांना मोबाईलच्या मायेतून बाहेर काढून निसर्गाच्या आणि खेळांच्या जगात नेणे ही काळाची गरज आहे.
