मोहर्रम, ताजिया आणि पडदा – श्रद्धेच्या नावावर शरियतशी तडजोड कुठवर?

श्रमिक एकता न्यूज़ नेटवर्क:- २६ जून २६
मोहर्रमचा महिना हा इस्लामच्या इतिहासातील अत्यंत पवित्र आणि दुःखाचा महिना मानला जातो. हा महिना इमाम हुसैन आणि त्यांच्या ७२ निष्ठावान साथीदारांच्या अजोड हौतात्म्याची आठवण करून देतो. हे बलिदान संयम, सत्य, न्याय आणि इस्लामी तत्त्वांच्या रक्षणासाठी होते. पण आजच्या काळात, जेव्हा आपण रस्त्यांवर मोहर्रम किंवा ताजियांच्या मिरवणुका पाहतो, तेव्हा एक मोठा आणि अस्वस्थ करणारा विरोधाभास दिसून येतो. श्रद्धेच्या नावावर जे काही घडत आहे, ते खरोखरच इस्लामी शिकवणीच्या चौकटीत बसते का? हा प्रश्न आज प्रत्येक विचारशील मुस्लिमाने स्वतःला विचारण्याची वेळ आली आहे.

नुकतेच मध्य प्रदेशातील मंदसौर सारख्या शहरांमध्ये (आणि आता इतरत्रही) असे चित्र वारंवार पाहायला मिळत आहे की, महिला आणि तरुण मुली ताजिया पाहण्याच्या नावाखाली, नटून–थटून, बुरख्या शिवाय(बेपर्दा) रस्त्यांवर फिरत आहेत. या पवित्र आणि गंभीर दिवसाला एका ‘छंद‘ किंवा ‘जत्रेचे‘ स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे इस्लामी शरियत आणि कर्बलाच्या मूळ संदेशाच्या अगदी विरुद्ध आहे.

कर्बलाची घटना केवळ तलवारींची आणि सत्तेची लढाई नव्हती; ती धर्माच्या (दीन) तत्त्वांना वाचवण्याची लढाई होती. या ऐतिहासिक युद्धात इमाम हुसैन यांच्या सोबत त्यांच्या घरातील महिलाही उपस्थित होत्या. कर्बलाचा इतिहास साक्ष देतो की, जेव्हा इमाम हुसैन यांचे तंबू जाळण्यात आले आणि महिलांना बंदी बनवण्यात आले, तेव्हाही त्या महान महिलांची (विशेषतः बीबी झैनब यांची) सर्वात मोठी चिंता हीस्वतःचा जीव वाचवणे नव्हती, तर त्यांची ‘लाज‘ (हया) आणि त्यांचा ‘पडदा‘ हीच होती.

ज्या हौतात्म्याचा उद्देशच इस्लामच्या मूलभूत तत्त्वांना जिवंत ठेवणे हा होता, त्याच हौतात्म्याच्या स्मरणार्थजर मुस्लिम महिलांनी आपली लाज आणि पडदा बाजूला ठेवला, तर हा कर्बलाच्या महान संदेशाचा थेट अपमान ठरतो.
इस्लाममध्ये अनेक विचारधारा आणि पंथ असू शकतात, पण एका गोष्टीवर इस्लामच्या सर्व पंथांच्या विद्वानांचे (उलेमा) आणि अभ्यासकांचे एकमत आहे:
इस्लाममध्ये महिला आणि पुरुष दोघांसाठीही लाज आणि पडद्याचा आदेश कुराणमध्ये (सूरह अन–नूरआणि सूरह अल–अहझाब) स्पष्टपणे देण्यात आला आहे..
कोणत्याही धार्मिक मिरवणूक, जत्रा किंवा ताजियाच्या नावाखाली बेपर्दा होऊन, परपुरुषांच्या गर्दीतजाणे, नटून–थटून बाहेर पडणे हे कोणत्याही इस्लामी कायद्याच्या दृष्टीने योग्य नाही.
धार्मिक कार्यक्रमांना मनोरंजन, फिरणे किंवा फॅशन दाखवण्याचे साधन बनवण्याची परवानगी इस्लाम अजिबात देत नाही.
जेव्हा या विषयावर चर्चा होते, तेव्हा काहींकडून ‘स्वातंत्र्याचा‘ मुद्दा उपस्थित केला जातो. पण हा प्रश्न महिलांच्या स्वातंत्र्यावर बोट ठेवण्याचा नाही, तर त्या जीवनशैलीचा स्वीकार करण्याचा आहे ज्याची निवड एक मुस्लिम स्वतः करतो. जर आपण स्वतःला इस्लामचा अनुयायी मानतो, तर त्याच्या नियमांचे(शरियत) पालन करणे ही आपली मूलभूत जबाबदारी आहे. आपण फक्त तोच इस्लाम पाळू शकत नाहीजो आपल्याला सोयीचा वाटतो. ताजिया पाहण्यासाठी रस्त्यावर उतरण्याला ‘श्रद्धा‘ म्हणायचे आणित्याच वेळी ‘पडद्याच्या‘ आदेशाकडे सोयीस्कर दुर्लक्ष करायचे, हा निव्वळ दुटप्पीपणा आहे.
आजच्या काळात ताजिया हे एक ‘धार्मिक कार्य‘ न राहता ‘सांस्कृतिक जत्रेत‘ बदलत चालले आहे, हीसंपूर्ण समाजासाठी धोक्याची घंटा आहे. या भरकटलेपणासाठी केवळ तरुण पिढी जबाबदार नाही. ते पालकही तितकेच जबाबदार आहेत, जे आपल्या मुलांना इस्लामी शिकवण आणि कर्बलाच्या खऱ्या आत्म्याची ओळख करून देत नाहीत.
उलेमांनी आणि समाजातील जबाबदार व्यक्तींनी आता केवळ मिरवणुकांच्या व्यवस्थेपर्यंत मर्यादित राहूनये. मिम्बर वरून (मशिदीच्या व्यासपीठावरून) या सामाजिक आणि धार्मिक दुष्प्रवृत्तीविरुद्ध उघडपणे बोलण्याची आणि समाजाला योग्य दिशा दाखवण्याची आज नितांत आवश्यकता आहे.
मोहर्रम हा इबादत (उपासना) आणि दुःखाचा महिना आहे, कोणताही उत्सव किंवा जत्रा नाही. ताजियाच्या नावाखाली जर पडद्यासारखी अनिवार्य इबादत मोडली जात असेल, तर ते पुण्याचे (सवाब) काम नसून एक पाप (गुनाह) आहे. ‘श्रमिक एकता न्यूज‘च्या माध्यमातून आम्ही समाजाला हेच आवाहन करू इच्छितो की, श्रद्धेच्या नावाखाली शरियतशी तडजोड थांबवा आणि कर्बलाच्या खऱ्या संदेशाचे आचरण करा.
🖌️ आसद इब्राहिम बल्खी (संपादक, श्रमिक एकता न्यूज नेटवर्क)



